Cutubka 4aad – Farxaddii Noo Bilaabatay

Subaxdii uu Ilyaas ka ambabaxayay Muqdisho, wuxuu soo toosay xilli ay qorraxdu weli si buuxda u soo bixin. Habeenkii ka horreeyay hurdo badan ma uusan helin. Maskaxdiisa waxaa ku wareegayay fikrado ku saabsan shaqadiisa cusub, magaalada uu u socdaala iyo nolosha uu halkaas ka bilaabi doono.

Boorsadiisii waxay taallay meel u dhow albaabka. Dusheeda waxaa saarnaa buuggii ay Ayaan siisay maalintii ugu dambaysay ee ay kulmeen.

Wuxuu buuggii gacanta ku qaaday, bogaggiisana si tartiib ah u rogay. Markii uu gaaray warqaddii yarayd ee Ayaan dhex gelisay, ayuu mar kale akhriyay erayadeedii.

“Qof walba oo nolosheenna soo mara ma noqdo qof aan hilmaami karin. Laakiin dadka qaar waxay nagu reebaan xusuus aan waqtigu sahal ku tirtirin.”

Wuxuu cabbaar eegayay qoraalkaas.

Dabadeed buuggii ayuu boorsadiisa si taxaddar leh ugu riday.

Ka hor inta uusan guriga ka bixin, hooyadii ayaa u timid.

“Wiilkaygiiyow, Ilaahay ha ku nabad geeyo,” ayay tiri.

“Aamiin, hooyo.”

“Meel cusub ayaad tegaysaa. Dad cusub ayaad la kulmaysaa. Laakiin ha illoobin qofka aad tahay iyo sababta aad u safartay.”

Ilyaas wuxuu u ruxay madaxa.

“Waan xasuusan doonaa, hooyo.”

Markii uu garoonka diyaaradaha gaaray, wuxuu telefoonkiisa ka arkay farriin Ayaan ka timid.

“Subax wanaagsan, Ilyaas. Waxaan rajaynayaa in safarkaagu kuu fududaado. Ilaahay ha ku xafido.”

Wuu dhoolla-caddeeyay.

“Subax wanaagsan, Ayaan. Aad baad u mahadsan tahay. Markaan Hargeysa gaaro waan ku soo wargelin doonaa.”

“Waan sugayaa warkaaga.”

Eraygaas ugu dambeeyay ayaa qalbigiisa si gaar ah u taabtay.

Waan sugayaa.

Ma ahayn ballanqaad weyn, balse wuxuu ahaa hadal muujinayay in qof meel kale jooga uu danaynayo nabadgelyadiisa.

***

Markii uu Hargeysa gaaray, Ilyaas wuxuu dareemay farxad iyo welwel isku dhex jira.

Wuxuu yimid magaalo uu hore u booqday, balse uusan weligii muddo dheer ku noolaan. Waddooyinka, dadka iyo goobaha ganacsigu waxay ahaayeen kuwo uu u baahan yahay inuu si tartiib ah ula qabsado.

Waxaa garoonka ka soo qaaday nin ay shirkaddu u dirtay, kaas oo geeyay hoygii ku-meelgaarka ahaa ee loo diyaariyay.

Markii uu qolka galay, wuxuu boorsadii dhigay sariirta dhinaceeda.

Wuxuu marka hore wacay qoyskiisa si uu ugu sheego inuu nabad ku yimid.

Dabadeed wuxuu farriin u diray Ayaan.

“Alxamdulillaah, Hargeysa waan soo gaaray.”

Jawaabteedii ma daahin.

“Alxamdulillaah! Aad baan ugu faraxsanahay. Sidee safarkaagu ahaa?”

“Wuu fiicnaa. Wax walba weey igu cusub yihiin, laakiin waan la qabsan doonaa.”

“Waxaan hubaa inaad la qabsan doonto.”

Ilyaas wuxuu qosol yar ku daray farriintiisa.

“Adigu mar walba waxaad u hadashaa sidii qof iga kalsooni badan aniga qudhayda.”

Ayaan ayaa ugu jawaabtay:

“Mararka qaar qofku wuxuu u baahan yahay qof kale oo xasuusiya awooddiisa.”

Ilyaas muddo ayuu farriinta eegayay.

Wuxuu dareemay in masaafadii u dhexaysay aanay weli waxba ka beddelin sida ay isu fahmayeen.

***

Toddobaadyadii ugu horreeyay ee Hargeysa, Ilyaas wuxuu ku mashquulay shaqadiisa cusub.

Subax kasta wuxuu tagi jiray xafiiska, wuxuuna baran jiray nidaamka shaqada, masuuliyadaha loo igmaday iyo dadka ay wada shaqayn doonaan.

Shaqadu waxay ahayd mid xiiso leh, balse mararka qaar daal badan.

Waxaa jiray maalmo uu guriga ku soo noqon jiray isagoo aad u daallan, mana awoodi jirin inuu waqti dheer telefoonka ku hadlo.

Si kastaba ha ahaatee, wuxuu isku dayi jiray inuu Ayaan la xiriiro.

Mararka qaar wuxuu u diri jiray farriin gaaban.

“Sidee maalintaadu ahayd?”

Ayaan waxay uga sheekayn jirtay waxbarashadeeda, hawlaha guriga iyo dhacdooyinka yaryar ee maalinteeda.

Iyaduna waxay weydiin jirtay shaqadiisa.

“Maanta maxaad baratay?”

“Wax badan,” ayuu mar ugu jawaabay. “Laakiin waxaan bartay in shaqo cusub ay ka adag tahay sida aad dibadda uga aragto.”

Ayaan ayaa qososhay.

“Wax kasta oo cusub bilowgiisa waa adag yihiin.”

“Haa, laakiin qofka hadalkaaga oo kale maqla wuu yara nastaa.”

Farriintaas Ayaan waxay ku reebtay dhoolla-caddayn ay muddo qarin kari weyday.

***

Bil ayaa ka soo wareegtay safarkii Ilyaas.

Maalin Jimce ah, markii uu shaqada ka nasanayay, wuxuu go'aansaday inuu Ayaan waco.

Markii ay telefoonka qabatay, wuxuu maqlay codkeedii oo farxad leh.

“Asc, Ilyaas.”

“Wcs, Ayaan. Sidee tahay maanta?”

“Alxamdulillaah, waan fiicanahay. Adiguna?”

“Waan fiicanahay. Laakiin maanta waxaan dareemayaa inaan muddo dheer kula hadlin.”

Ayaan ayaa qososhay.

“Shalay ayaannu wada hadalnay.”

“Waan ogahay.”

“Haddaba maxaa maanta ka duwan?”

Ilyaas cabbaar ayuu aamusey.

“Waxaa laga yaabaa inaan rabay inaan codkaaga maqlo.”

Ayaan wax yar ayay aamustay.

“Taasi ma sabab ku filan baa?”

“Aniga way igu filan tahay.”

Qosol yar ayaa labadooda dhex maray.

Wada sheekaysigoodu wuxuu socday muddo dheer. Waxay ka hadleen carruurnimadoodii, xusuustii dugsiga iyo waxyaabihii ay markii ay yaraayeen ku riyoon jireen.

Ilyaas wuxuu uga sheekeeyay inuu yaraantiisii jeclaa inuu noqdo qoraa, balse markii uu weynaaday uu doortay shaqo uu ku dhisan karo mustaqbal dhaqaale oo deggan.

Ayaan ayaa la yaabtay.

“Maxaad qoraanimadii uga tagtay?”

“Ma hubo inaan gebi ahaanba ka tagay. Waxaa laga yaabaa inaan maalin uun wax qoro.”

“Waxaan jeclaan lahaa inaan akhriyo.”

“Xitaa haddii qoraalkaygu uusan wanaagsanayn?”

“Markaas waxaan kuu sheegi doonaa meelaha aad hagaajin karto.”

Ilyaas ayaa qoslay.

“Waxaan arkaa inaadan noqon doonin akhriste iigu sacbiya wax kasta.”

“Maya,” ayay tiri. “Haddii aan kuu sheego in wax walba fiican yihiin, sidee ku horumarin kartaa?”

Ilyaas wuxuu dareemay inuu hadalkaas wax badan ka bartay.

Ayaan ma ahayn qof had iyo jeer raalli geliya. Waxay ahayd qof awood u leh inay si ixtiraam leh u sheegto waxa ay aaminsan tahay.

Taasina waxay ka mid ahayd waxyaabaha uu ku jeclaanayay.

***

Maalin kale, Ayaan waxay Ilyaas u dirtay sawir ay ka qaaday buug cusub oo ay iibsatay.

“Waxaan helay buug aan u malaynayo inaad jeclaan lahayd.”

Ilyaas ayaa weydiiyay:

“Ma waxaad qorshaynaysaa inaad buugaagta Muqdisho oo dhan iiga horrayso?”

“Waa laga yaabaa,” ayay ugu jawaabtay iyadoo qosol ku dartay.

“Markaas waa inaan Hargeysa ka sameystaa maktabad ii gaar ah.”

“Taasi waa fikrad wanaagsan.”

“Waxaan doonayaa in maalin aad aragto.”

Ayaan ayaa farriintaas ka fikirtay.

“Waxaa laga yaabaa inay maalin dhacdo.”

“Waan rajaynayaa.”

Waxay bilaabeen inay ka sheekeystaan waxyaabo ay mustaqbalka jeclaan lahaayeen inay wada sameeyaan.

Mar waxay ku riyoon jireen inay booqdaan goobo qurux badan oo Soomaaliya ku yaalla.

Mar kalena waxay ka wada hadli jireen buugaag ay jeclaan lahaayeen inay akhriyaan.

Laakiin marna ma aysan samayn qorshe rasmi ah oo ku saabsan goorta ama sida ay waxyaabahaasi u dhici doonaan.

Waxay ku faraxsanaayeen rajada lafteeda.

***

Ayaan waxay si tartiib ah u ogaatay in Ilyaas uu noqday qof ay maalin walba wax la wadaagto.

Markii ay hesho war wanaagsan, isaga ayaa ka mid ahaa dadka ugu horreeya ee ay doonaysay inay u sheegto.

Markii ay walwasho, waxay jeclaan jirtay inay la hadasho.

Hase yeeshee, waxay isku dayaysay in nolosheeda oo dhan aysan ku koobin xiriirkooda.

Waxbarashadeeda way sii wadatay. Waqti ayay la qaadan jirtay qoyskeeda iyo saaxiibbadeed. Waxay lahayd riyooyin iyo qorshayaal u gaar ah.

Maalin ayay saaxiibteed Hodan weydiisay:

“Ayaan, maalmahan waxaad u muuqataa qof faraxsan. Maxaa cusub?”

Ayaan ayaa qososhay.

“Wax weyn ma jiraan.”

Hodan ayaa indhaha ku yara dhufatay.

“Wax weyn ma jiraan? Maaxaad telefoonka ugu dhoolla-caddaynaysaa?”

Ayaan ayaa telefoonkeeda dhinac dhigtay.

“Waxaa jira qof aan muddo is naqaanay.”

“Qof noocee ah?”

“Qof wanaagsan.”

Hodan ayaa qososhay.

“Taasi wax badan iima sheegin.”

Ayaan waxay cabbaar ka fikirtay.

“Waa qof aan la hadlo anigoon ka baqayn in hadalkayga si khaldan loo fahmo.”

Hodan ayaa markaas dhab u hadashay.

“Taasi waa wax wanaagsan. Laakiin qofka si fiican u baro. Waqtiga ayaa dadka dabeecaddooda muujiya.”

Ayaan ayaa madaxa ruxday.

“Waan ogahay.”

***

Dhanka Hargeysa, Ilyaas wuxuu bilaabay inuu shaqadiisa ku guulaysto.

Maamulihiisa ayaa maalmo ka dib u sheegay inuu ku qanacsan yahay dadaalkiisa.

Wuxuu helay masuuliyad cusub oo ka weyn tii uu markii hore hayay.

Habeenkaas wuxuu Ayaan u sheegay warka.

“Ayaan, maanta war wanaagsan ayaan helay.”

“Maxaa dhacay?”

“Shaqadii si fiican ayaan ula qabsaday. Maamulahayguna wuxuu ii dhiibay hawl cusub.”

“Maasha Allaah! Aad baan kuugu faraxsanahay.”

“Waxaan rabay inaad ka mid noqoto dadka ugu horreeya ee aan u sheego.”

Ayaan waxay dareentay farxad dhab ah.

“Waad ku mahadsan tahay inaad ila wadaagtay.”

Ilyaas wuxuu ugu jawaabay:

“Waxaad ka mid tahay dadka igu dhiirrigeliyay inaan fursaddan qaato.”

Ayaan ayaa cabbaar aamustay.

“Anigu talo keliya ayaan ku siiyay. Adiga ayaa dadaalka sameeyay.”

“Waxaa laga yaabaa. Laakiin talada saxda ahi mararka qaar waxay beddeshaa go'aanka qofka.”

Habeenkaas labadooduba waxay dareemeen in xiriirkoodu uu yahay mid noloshooda wax wanaagsan ku soo kordhiyay.

***

Laakiin farxaddaas waxaa si tartiib ah ula socday isbeddello yaryar.

Shaqadii cusub ee Ilyaas waxay bilowday inay waqti badan ka qaadato.

Waxaa jiray maalmo uu shirar badan geli jiray iyo habeeno uu guriga ku soo noqon jiray isagoo daallan.

Mararka qaar farriimaha Ayaan wuxuu uga jawaabi jiray saacado ka dib.

Ayaan markii hore dhib uma arkin.

Waxay ogayd inuu shaqaynayo.

Laakiin markii arrintaasi soo noqnoqotay, waxay bilowday inay dareento kala duwanaansho u dhexeeya waqtigii ay hore u wada hadli jireen iyo xaaladda cusub.

Maalin ayay u dirtay farriin.

“Asc, Ilyaas. Sidee tahay?”

Farriintayda waxaa aad aragtay dhowr saacadood ka hor.

Jawaabtaaduna waxay timid fiidkii.

“Wcs, Ayaan. Waan fiicanahay. Raalli iga noqo, maanta aad baan u mashquulsanaa.”

Ayaan waxay ugu jawaabtay:

“Dhib ma leh. Waxaan rajaynayaa inaad nasato.”

Laakiin qalbigeeda waxaa ku jiray su'aal yar.

Ma shaqada oo keliya ayaa mashquulisay?

Mise wax kale ayaa is beddelay?

Waxay isku dayday inay su'aashaas iska fogeyso.

Ma aysan doonayn inay ka dhigto arrin weyn, waxaa laga yaabaa in ay tahay daal shaqo oo caadi ah.

***

Dhowr maalmood ka dib, Ilyaas ayaa wacay.

“Ayaan, maalmahan waxaan dareemayaa inaan kaa gaabiyay.”

Ayaan ayaa neef yar ka soo fuqday.

“Waan ogahay inaad mashquulsan tahay.”

“Ma ka xumaatay?”

“Mararka qaar waxaan tebaa wada sheekaysigeennii hore. Laakiin waxaan fahamsanahay inaad masuuliyad heyso.”

Ilyaas ayaa cabbaar aamusey.

“Waxaan rabaa inaan si fiican u habeeyo waqtigayga.”

Ayaan waxay ku jawaabtay:

“Ma doonayo inaad shaqadaada dayacdo. Waxaan keliya jeclaan lahaa inaan si cad isu fahamno. Haddii aad mashquulsan tahay, farriin gaaban ayaa igu filan.”

Ilyaas ayaa madaxa ruxay, inkastoo aysan arki karin.

“Taasi waa cadaalad.”

Waxay ku heshiiyeen inay si daacad ah uga wada hadlaan marka waqtigoodu yaraado.

Maalmaha qaar waxay samayn jireen wicitaan gaaban oo fiidkii ah.

Maalmaha kalena waxay isku dhaafsan jireen farriimo kooban.

Waxay isku dayayeen in kala fogaanshuhu uusan ka dhigin laba qof oo aan garanayn waxa kan kale ku dhacaya.

***

Habeen Jimce ah, Ilyaas wuxuu go'aansaday inuu Ayaan u sameeyo wax ay ku faraxdo.

Wuxuu muddo ka fikirayay hadiyad uu u diri karo.

Ugu dambayn wuxuu doortay laba buug oo uu ogaaday inay jeclaan lahayd.

Wuxuu la xiriiray qof uu Muqdisho ku yaqaanay, wuxuuna ka codsaday inuu buugaagta u geeyo Ayaan.

Markii hadiyaddii gaartay, Ayaan aad ayay ula yaabtay.

Waxay furtay baakaddii.

Gudaha waxaa ku jiray laba buug iyo warqad yar.

Warqaddu waxay lahayd:

“Ayaan, maalintii aan ku bartay waxaan raadinayay hal buug. Maalintaas ma aanan ogeyn in kulankaasi uu nolosheyda ku soo kordhin doono qof aan la wadaagi karo riyooyinkayga iyo fikradahayga.

Waxaan rajaynayaa in buugaagtani kuu noqdaan xusuus wanaagsan.

— Ilyaas”

Ayaan waxay warqaddii akhriday marar badan.

Farxaddeeda ma ahayn oo keliya hadiyadda.

Waxay ku faraxday inuu xasuustay waxyaabaha ay xiisayso.

Waxay qaadatay telefoonka oo ay wacday.

“Ilyaas!”

Codkeeda ayuu ka gartay inay faraxsan tahay.

“Maxaa dhacay?” ayuu weydiiyay isagoo qosol yar qarinaya.

“Adigaa garanaya waxa dhacay.”

“Anigu waxba ma ogi.”

“Buugaagtii ayaan helay.”

“Ma ku faraxday?”

“Aad iyo aad. Laakiin maxaad iigu sheegi weyday?”

“Waxaan rabay inay noqoto wax lama filaan ah.”

Ayaan waxay aamustay cabbaar.

“Waad ku mahadsan tahay, Ilyaas. Runtii waad iga farxisay.”

Ilyaas wuxuu dareemay in maalintii oo dhan daalkii uu qabay uu yaraaday.

“Farxaddaadu waa ii muhiim,” ayuu yiri.

Ayaan waxay si hoose ugu jawaabtay:

“Aniguna sidoo kale.”

***

Habeenkaas, markii ay wada hadalkoodii dhammaadeen, Ayaan waxay fadhiisatay miiskeeda waxbarashada.

Waxay ag dhigtay labadii buug ee Ilyaas u soo diray.

Dabadeed waxay soo saartay buug yar oo ay mararka qaar fikradaheeda ku qoran jirtay.

Waxay qortay:

“Farxaddu mar walba ma aha wax weyn oo noloshaada ku dhaca. Mararka qaar waa qof xasuusta wax yar oo aad jeceshahay. Waa farriin ku soo gaarta maalinta aad daallan tahay. Waa qof kuu rajaynaya wanaag isagoo kaa fog.”

Waxay dhigtay qalinkii.

Wax yar ka dib waxay ku dartay:

“Laakiin farxadda ugu quruxda badan waa tan aan qofka ku khasbin inuu naftiisa illoobo.”

Markii ay qoraalkaas dhammaysay, waxay dareentay degganaan.

Waxay jeclayd Ilyaas, inkastoo aysan weli si cad ugu sheegin erayadaas.

Waxayse sidoo kale jeclayd inay noqoto qof leh mustaqbal iyo go'aanno u gaar ah.

Labadaas arrimood waxay rajaynaysay inay wada jiri karaan.

***

Dhanka kale, Ilyaas wuxuu Hargeysa ku soo afjaray toddobaad shaqo oo dheer.

Wuxuu fadhiistay qolkiisa, wuxuuna furay buuggii ay Ayaan siisay.

Warqaddii yarayd ee ay dhex gelisay weli meesha ayay ku jirtay.

Wuu akhriyay mar kale.

Waxaa maskaxdiisa ku soo dhacay su'aal uu muddo ka fogaanayay.

Muxuu dhab ahaan ka damacsan yahay xiriirkan?

Wuxuu ogaa inuu Ayaan qiimeeyo.

Wuxuu ogaa inuu ku farxo la hadalkeeda.

Wuxuu kaloo ogaa in nolosha cusub ee uu Hargeysa ka dhisanayo ay u baahan tahay dadaal iyo go'aanno adag.

Laakiin weli ma uusan samayn qorshe cad oo ku saabsan goorta uu Muqdisho ku noqon doono ama sida uu mustaqbalkooda u arko.

Wuxuu go'aansaday inuu arrintaas si dhab ah uga fikiro.

Habeenkaas Ayaan ayaa farriin u dirtay.

“Ilyaas, maanta waxaan bilaabay buuggii aad ii soo dirtay.”

“Sidee kuula muuqdaa?”

“Wuu xiiso badan yahay. Laakiin waxaan sugayaa inaan dhammeeyo ka hor inta aanan ra'yigayga kuu sheegin.”

“Waan sugi doonaa.”

Ayaan waxay ku dartay:

“Ma xasuusataa ballanqaadkeennii?”

Ilyaas ayaa ku jawaabay:

“Haa. Inaan runta isu sheegno, xitaa marka ay adag tahay.”

“Hagaag. Waxaan rajaynayaa inaan mar walba xasuusanno.”

Ilyaas wuxuu dareemay in farriintaasi ay lahayd macne ka weyn hadal caadi ah.

“Aniguna sidaas ayaan rajaynayaa,” ayuu ku jawaabay.

Wada sheekaysigoodii halkaas ayuu ku dhammaaday.

Labadooduba waxay seexdeen iyagoo qalbiyadooda ku haya farxad iyo rajo.

Waxay dareemayeen in xiriirkoodu uu ka gudbay isbarasho fudud.

Laakiin meel aanay weli arki karin, su'aalo yaryar ayaa bilaabmay inay soo baxaan.

Goormee ayuu Ilyaas Muqdisho ku soo noqon doonaa?

Ilaa intee ayay kala fogaan doonaan?

Ma isku mid ayay u arkaan mustaqbalka?

Su'aalahaasi weli jawaab ma lahayn.

Waqtigaasna, farxaddii ay wada dhiseen ayaa ka xoog badnayd welwelka.

Balse farxad aan weli la imtixaanin ma muujiso dhammaan awoodda xiriirka.

Imtixaankii ugu horreeyayna wuxuu ka bilaaban lahaa arrin yar oo labadooduba markii hore u arki doonaan wax aan muhiim ahayn.