QALBIGA AAMUSAN

Waxaa jira qalbiyo aan qaylin marka ay xanuunsanayaan.

Ma garaacaan albaabbada dadka si ay u sheegaan waxa ku dhacay. Ma raadiyaan cid kasta oo ay murugadooda u bandhigaan. Mararka qaar xitaa ma yaqaaniin sida loo bilaabo hadalka ay muddo dheer gudaha ku hayeen.

Waxaad aragtaa qof shaqadiisa wata, dadka salaamaya, dhoolla-caddaynaya, hawlihiisana si caadi ah u qabsanaya.

Waxaad u malaynaysaa in noloshiisu deggan tahay.

Laakiin marka uu gurigiisa ku noqdo, kabaha iska siibo, telefoonka dhinac dhigo, oo buuqa maalintu joogsado, waxaa laga yaabaa inay maskaxdiisa ku soo noqdaan waxyaabo uu maalintii oo dhan ka cararayay.

Hadal uu qof ku yiri.

Ballan laga baxay.

Qof uu tabayo.

Riyo aanu weli gaadhin.

Ama murugo aanu xitaa garanayn halka ay ka bilaabatay.

Qalbiga aamusan mar walba ma aha qalbi nabad qaba.

Mararka qaar waa qalbi bartay inuu xanuunka si hoose u qaado, sababtoo ah ma hubo meel uu si ammaan ah ugu dejin karo.

MARKA AAD BARATO INAAD TIRAAHDO “WAAN FIICANAHAY”

Waxaa jira su'aal aynu maalin kasta maqalno:

“Sidee tahay?”

Jawaabteeduna inta badan way fududahay:

“Waan fiicanahay.”

Mararka qaar waa run.

Mararka qaarna waa jawaab aynu ku dhaafno su'aal aanan diyaar u ahayn inaan si dhab ah uga jawaabno.

Waxaa laga yaabaa inaad habeenkii hurdo yar seexatay.

Waxaa laga yaabaa inaad welwel ka qabto arrin aanad cidna u sheegin.

Waxaa laga yaabaa inaad maalmo badan dareemaysay daal aan nasasho keliya ku dhammaanayn.

Haddana marka lagu weydiiyo sida aad tahay, waxaad tiraahdaa:

“Waan fiicanahay.”

Ma aha inaad mar walba been sheegayso.

Waxaa laga yaabaa inaadan rabin inaad murugadaada qof kasta la wadaagto.

Waxaa laga yaabaa inaad dooranayso inaad arrimahaaga gaarka ah ilaaliso.

Taasi waa xaq aad leedahay.

Laakiin haddii “waan fiicanahay” ay noqoto derbi aad dadka oo dhan kaga ilaaliso qalbigaaga, waxaa dhici karta inaad mar uun dareento in aan cidina ku garanayn.

Qofna ma arki karo wax kasta oo aad qarinayso.

Qofna si buuxda uma fahmi karo dhibaatada aadan weligaa u sheegin.

Waxaa muhiim ah inaad kala garato ilaalinta noloshaada gaarka ah iyo inaad naftaada ka hor istaagto gargaar aad u baahan tahay.

Qalbigaagu ma aha inuu qof kasta u furnaado.

Laakiin wuxuu mudan yahay inuu helo meel uu runta ku sheegi karo.

HABEENKA AY FIKRADUHU SOO TOOSAAN

Maalintii waxaad leedahay waxyaabo badan oo ku mashquuliya.

Shaqo.

Waxbarasho.

Wada hadal.

Socod.

Masuuliyado.

Laakiin habeenkii, marka codadka dibaddu yaraadaan, waxaa laga yaabaa inay xoogaystaan codadka gudahaaga.

Waxaad dib u xusuusataa wax dhacay sannado ka hor.

Waxaad ka fikirtaa hadal aad jeclaan lahayd inaad si ka duwan u tiraahdo.

Waxaad xusuusataa qof aan mar dambe noloshaada ku jirin.

Waxaad is weydiisaa in go'aankii aad qaadatay uu sax ahaa.

Mararka qaar fikirku wuxuu noqdaa mid aan dhammaad lahayn.

Waxaad isku daydaa inaad seexato, balse maskaxdu waxay kuu soo bandhigtaa su'aalo aan jawaab degdeg ah lahayn.

Waxaa laga yaabaa inaad telefoonka furto si aad wax kale ugu mashquusho.

Waxaa laga yaabaa inaad muusig dhegaysato.

Waxaa laga yaabaa inaad sariirta dhinacba dhinac ugu rogrogato.

Laakiin murugada qaarkeed laguma aamusiin karo mashquul keliya.

Waxay u baahan tahay in si tartiib ah loo fahmo.

Mararka qaar waxaad u baahan tahay inaad qorto waxa aad dareemayso.

Mararka qaar waxaad u baahan tahay inaad qof ku kalsoon tahay la hadasho.

Mararka qaarna waxaad u baahan tahay nasasho iyo inaad naftaada ka joojiso su'aalo aan habeen keliya lagu xallin karin.

Ha ku khasbin qalbigaaga inuu habeen kasta jawaab u helo wax kasta oo ku dhaawacay.

Waxyaabaha qaar waxay u baahan yihiin waqti.

Qaar waxay u baahan yihiin wada hadal.

Qaarna waxay u baahan yihiin caawimaad ka badan inta aad kaligaa naftaada siin karto.

QOFKA DADKA KA QOSLIYA

Waxaa laga yaabaa inaad taqaan qof dadka oo dhan ka qosliya.

Marka uu yimaaddo, sheekadu way furantaa.

Wuxuu leeyahay kaftan.

Wuxuu dadka ka saaraa caajiska.

Wuxuu yaqaannaa sida jawiga loo beddelo marka uu culays jiro.

Dadku waxay u arkaan qof faraxsan.

Laakiin qofka dadka ka qosliya isaguna wuxuu yeelan karaa maalmo murugo leh.

Waxaa laga yaabaa inuu kaftanka u isticmaalo inuu ka fogaado su'aalaha adag.

Waxaa laga yaabaa inuu jecel yahay inuu dadka kale farxad geliyo, sababtoo ah wuu garanayaa sida ay u xanuun badan tahay in qofku murugaysnaado.

Waxaa sidoo kale laga yaabaa inuu si dhab ah u yahay qof farxad badan, haddana uu leeyahay dhibaatooyin aan muuqan.

Labadaas wax way wada jiri karaan.

Farxaddu ma tirtirto murugada.

Murugaduna ma tirtirto awoodda qofku u leeyahay inuu qoslo.

Sidaas darteed, ha u qaadan in qofka dhoolla-caddaynaya aanu u baahnayn in la weydiiyo sida uu yahay.

Mararka qaar qofka dadka oo dhan dhiirrigeliya wuxuu sugayaa hal qof oo isaguna weydiiya:

“Adiguna sidee tahay, si dhab ah?”

Su'aashaas waxaa laga yaabaa inay noqoto bilowga hadal uu muddo dheer qalbiga ku hayay.

ERAYADII UU QALBIGU LIQAY

Waxaa jira hadallo aynu rabnay inaan sheegno, balse aynaan sheegin.

“Waan dhaawacmay.”

“Waan ku tabay.”

“Waxaad igu samaysay wax aanan filayn.”

“Waxaan u baahanahay inaad i dhegaysato.”

“Waan ka xumahay.”

“Waan ku jeclaa, laakiin waan daalay.”

Erayadaas qaarkood waxay ku haraan qalbiga sababtoo ah waxaan ka baqaynaa jawaabta.

Waxaan ka baqaynaa in nala diido.

In nala fahmi waayo.

In lagu qoslo waxa aynu dareemayno.

Ama in hadalkaasi beddelo xiriir aynu ka baqayno inuu naga lumo.

Markaas ayaynu aamustaa.

Maalin.

Toddobaad.

Bil.

Mararka qaar sannado.

Laakiin hadal kasta oo la qariyo ma baaba'o.

Qaar waxay isu beddelaan xusuus soo noqnoqota.

Qaar waxay isu beddelaan xanaaq aan la sharxin.

Qaarna waxay qofka ku abuuraan dareen ah inuusan waligiis si buuxda u sheegin waxa uu soo maray.

Hase yeeshee, ma aha in hadal kasta oo qalbiga ku jira loo sheego qof kasta.

Waxaa jira dad aan diyaar u ahayn inay si xushmad leh kuu dhegaystaan.

Waxaa jira xaalado ay ka wanaagsan tahay inaad marka hore naftaada fahanto.

Waxaa jira erayo ay habboon tahay in la qoro, ka hor inta aan afka laga oran.

Laakiin haddii hadal muhiim ahi uu xiriirkaaga ama caafimaadkaaga saameynayo, aamusnaanta joogtada ahi mar walba xal ma aha.

Waxaad xaq u leedahay inaad si nabad leh u sheegto waxa ku dhaawacay.

Xitaa haddii codkaagu gariirayo.

Xitaa haddii aad ooydo.

Xitaa haddii aanad erayada ugu quruxda badan helin.

MARKA AAD KA DAASHO INAAD XOOGGAN TAHAY

Dadka qaar waxaa lagu yaqaannaa adkaysi.

Qof kasta ayaa talo weydiista.

Qof kasta ayaa u yimaadda marka ay dhibaato jirto.

Waxay bartaan inay xal raadiyaan, dadka dejiyaan, hawlaha qabtaan.

Laakiin qofkaas xooggan isaguna wuu daalaa.

Waxaa laga yaabaa inuu muddo dheer dadka kale u ahaa meel ay ku nastaan, isaga oo aan garanayn meel uu isagu ku nasto.

Waxaa laga yaabaa inuu ka xishoodo inuu qirto daalkiisa.

Wuxuu is yiraahdaa:

“Haddii aan anigu daciifo, yaa dadka kale garab istaagi doona?”

Laakiin xoogga dhabta ahi ma aha inaad mar walba wax walba xambaarto.

Mararka qaar waa inaad garato xadka awooddaada.

Waa inaad tiraahdo:

“Maanta ma awoodo.”

“Waxaan u baahanahay nasasho.”

“Arrintan kaligay ma xallin karo.”

Erayadaasi ma burburiyaan qiimahaaga.

Waxay muujinayaan inaad tahay qof garanaya baahidiisa.

Qofka dadka kale daryeela isaguna wuxuu mudan yahay daryeel.

Qofka dadka kale dhegaysta isaguna wuxuu mudan yahay in la dhegaysto.

Qofka dadka kale u noqda garab isaguna wuxuu xaq u leeyahay inuu mararka qaar garab raadsado.

MURUGO AAN MAGAC LAHAYN

Mararka qaar qofku wuu murugaysan yahay, balse ma garanayo sababta.

Ma jirto dhacdo weyn oo maalintaas ku dhacday.

Ma jiro muran cusub.

Ma jiro war xun oo soo gaaray.

Haddana qalbigu wuu culus yahay.

Waxaad dareemaysaa in wax kaa maqan yihiin, balse ma garanaysid waxa ay yihiin.

Waxaa laga yaabaa inay tahay daal muddo ururayay.

Waxaa laga yaabaa inay tahay murugo hore oo aanad weli si fiican uga soo kaban.

Waxaa laga yaabaa inay tahay welwel ku saabsan mustaqbalka.

Ama waxaa laga yaabaa inay jiraan arrimo kale oo u baahan in si taxaddar leh loo fahmo.

Ha ku degdegin inaad naftaada ku eedayso dareen aadan weli sharxi karin.

Dareen kasta ma laha jawaab degdeg ah.

Waxaa muhiim ah inaad u fiirsato sida aad tahay.

Ma huruddaa si wanaagsan?

Ma heshaa nasasho?

Ma leedahay qof aad la hadasho?

Ma jiraan waxyaabo aad muddo dheer ka welwelsanayd?

Haddii murugadaadu sii socoto, hurdadaada ama nolol maalmeedkaaga saameyso, waxaa wanaagsan inaad la hadasho qof aqoon u leh caafimaadka maskaxda ama xirfadle caafimaad.

Taasi ma aha guuldarro.

Waa daryeel aad naftaada siinayso.

Qalbiga aamusan mararka qaar wuxuu u baahan yahay wax ka badan dhiirrigelin.

Wuxuu u baahan yahay in si dhab ah loo maqlo.

HA KU XUKUMIN QOFKA AAMUSNAANTIISA

Waxaa laga yaabaa inaad la kulanto qof aan hadal badnayn.

Marka dadka kale sheekaynayaan, isagu wuu dhegaystaa.

Marka wax laga weydiiyo, wuxuu ku jawaabaa erayo kooban.

Mararka qaar wuxuu door bidaa inuu keligiis socdo ama waqti ku qaato meel deggan.

Ha u qaadan in qof kasta oo aamusan uu murugaysan yahay.

Dadka qaar dabiicaddooda ayaa deggan.

Waxay ku raaxaystaan aamusnaanta.

Waxay ka helaan fikirka iyo kalinimada.

Aamusnaantu mararka qaar waa nasasho, ee ma aha xanuun.

Laakiin haddii aad aragto qof aad taqaannay oo si weyn isu beddelay, kana fogaaday waxyaabihii uu jeclaa, waxaa habboon inaad si naxariis leh u weydiiso sida uu yahay.

Ha ku khasbin inuu hadlo.

Ha ku ceebayn inuu aamusan yahay.

U muuji inaad diyaar u tahay inaad dhegaysato.

Waxaa laga yaabaa inuu isla markiiba wax kuu sheegi waayo.

Laakiin wuxuu xusuusan karaa inaad albaab u furtay.

Mararka qaar qofka murugaysan wuxuu u baahan yahay waqti uu ku helo kalsooni.

QOFKII AAN LA FAHMIN

Waxaa jira xanuun ka yimaadda inaad qof u sheegto waxa ku dhaawacay, dabadeedna lagu yiraahdo:

“Wax yar bay ahayd.”

“Maxaad waxaas uga murugoonaysaa?”

“Dad kale ayaa kaa dhib badan.”

Waxaa laga yaabaa in qofka hadalkaas ku leh aanu doonayn inuu ku dhaawaco.

Waxaa laga yaabaa inuu isku dayayo inuu ku tuso in dhibaatadu dhammaan karto.

Laakiin marka dareenka qofka la yareeyo, waxaa dhici karta inuu mar dambe ka baqo inuu hadlo.

Murugada dadka lama tartansiiyo.

In qof kale uu dhib ka weyn qabo ma tirtirayso xanuunkaaga.

Sidoo kale, xanuunkaaga ma tirtirayo xaqiiqada ah in dadka kale ay iyaguna dhibaatooyin leeyihiin.

Qof kasta wuxuu leeyahay sheeko u gaar ah.

Waxa qof ku fudud wuxuu qof kale ku noqon karaa arrin culus.

Taasi macnaheedu ma aha in dareen kasta uu caddeynayo in qofka kale khaldan yahay.

Laakiin dareenka qofku wuxuu mudan yahay in la maqlo ka hor inta aan la qiimayn waxa dhacay.

Waxaa jira farqi u dhexeeya inaad tiraahdo:

“Waan fahmay inaad dhaawacantay. Aan ka wada hadalno wixii dhacay.”

Iyo inaad tiraahdo:

“Waxaas oo dhan adiga ayaa iska weynaynaya.”

Hadalka hore wuxuu furaa wada hadal.

Kan labaadna wuxuu xiri karaa albaab uu qofku si dhib leh u furay.

WARQAD AAN LA DIRIN

Waxaa laga yaabaa inuu jiro qof aad wax badan u sheegi lahayd haddii aad fursad heli lahayd.

Qof kaa tagay.

Qof ku dhaawacay.

Qof aad adigu dhaawacday.

Ama qof aan mar dambe dunida joogin.

Waxaa jira hadallo aan mar walba helin qofkii loogu talagalay.

Laakiin taasi macnaheedu ma aha inay qalbiga ku sii xirnaadaan weligood.

Mararka qaar waxaad qori kartaa warqad aadan dirayn.

Waxaad ku qori kartaa waxa aad dareentay.

Waxa aad ka shallaysay.

Waxa aad jeclaan lahayd inuu qofkaasi fahmo.

Waxa aad maanta ka baratay wixii dhacay.

Uma baahnid inaad erayada qurxiso.

Uma baahnid inaad qof kale u muujiso.

Warqaddaasi waxay noqon kartaa meel aad fikirkaaga ku kala caddeyso.

Waxaa laga yaabaa in qoristu aanay murugada dhammaan ka saarin.

Laakiin waxay kaa caawin kartaa inaad aragto waxa gudahaaga ku ururay.

Mararka qaar qalbigu wuxuu u baahan yahay meel uu hadallada dhigo, xitaa haddii aanay jirin cid kale oo akhrinaysa.

MARKA AAD BILOWDO INAAD NAFTAADA DHEGAYSATO

Waxaa laga yaabaa inaad muddo dheer dadka kale dhegaysanaysay.

Waxaad taqaannaa waxa ay jecel yihiin.

Waxaad taqaannaa waxa ka xanaajiya.

Waxaad taqaannaa waxa ay ka baqaan.

Laakiin goormaad ugu dambaysay ee aad naftaada weydiisay:

“Maxaan anigu u baahanahay?”

“Maxaa i dhaawacay?”

“Maxaan ka daalay?”

“Maxaan muddo dheer iska indho tirayay?”

Su'aalahani waxay noqon karaan bilowga isfaham cusub.

Waxaa laga yaabaa inaad ogaato inaad u baahan tahay nasasho.

Waxaa laga yaabaa inaad ogaato inaad xiriir gaar ah xuduud uga baahan tahay.

Waxaa laga yaabaa inaad ogaato inaad qof ka sugaysay wax aanu awoodin inuu ku siiyo.

Waxaa laga yaabaa inaad ogaato inaad naftaada ku adkaynaysay shuruudo aan caddaalad ahayn.

Isdhegaystigu ma aha inaad wax kasta oo aad dareento isla markiiba rumaysato.

Waa inaad dareenkaaga si daacad ah u eegto, sababihiisa baarto, dabadeedna go'aan miyir leh qaadato.

Mararka qaar qalbiga aamusan wuxuu u baahan yahay inuu barto hadal.

Mararka qaarna wuxuu u baahan yahay inuu barto nasasho.

Labadooduba waa qayb ka mid ah daryeelka nafta.

AAMUSNAANTA OO AAN NOQON XABSI

Waxaa jira waqtiyo ay wanaagsan tahay inaad aamusto.

Marka aad xanaaqsan tahay oo aad ka baqayso inaad hadal dhaawac leh tiraahdo.

Marka aad u baahan tahay inaad fikirkaaga ururiso.

Marka qofka kale aanu diyaar u ahayn wada hadal xushmad leh.

Laakiin aamusnaantu waa inay noqotaa doorasho, ee ma aha xabsi.

Waa inaad awooddo inaad hadasho marka aad diyaar noqoto.

Waa inaad hesho xaq aad ku sheegto waxa ku dhibaya.

Waa inaad ogaato in dareenkaagu aanu ceeb ahayn.

Qof kasta uma baahnid inaad qalbigaaga u furto.

Laakiin ha ka dhigin in qofna aanu waligiis arki karin waxa ku haya.

Waxaa jira dad si wanaagsan kuu dhegaysan kara.

Waxaa jira saaxiibbo daacad ah.

Waxaa jira xubno qoyska ka mid ah oo aad ku kalsoonaan karto.

Waxaa jira dad xirfad leh oo kaa caawin kara inaad fahanto culayska aad siddo.

Ma aha inaad dhammaan waxyaabahaas kaligaa wajahdo.

ERAY QALBIGA KU HARAYA

Akhriste,

Haddii aad tahay qofka dadka hortooda dhoolla-caddeeya, balse marka uu keligiis noqdo dareema culays, waxaan rabaa inaad ogaato hal arrin:

Ma aha inaad mar walba iska dhigto qof aan daalin.

Ma aha inaad murugadaada ku qarisid qosol kasta.

Ma aha inaad qof kasta u sheegto waxa ku haya.

Laakiin waxaad mudan tahay inaad hesho meel aad runta ku sheegi karto.

Haddii aad maanta murugaysan tahay, ha ku degdegin inaad naftaada ku xukunto.

Haddii aad daalan tahay, naso inta aad awooddo.

Haddii aad wax ka welwelsan tahay, isku day inaad kala saarto waxa aad maanta qaban karto iyo waxa aan weli gacantaada ku jirin.

Haddii aad qof u baahan tahay, la xiriir qof aad ku kalsoon tahay.

Haddii aad aragto qof aamusan, ha ku degdegin inaad u sheegto waxa uu dareemayo.

Weydii.

Dhegayso.

Ixtiraam haddii aanu diyaar u ahayn inuu hadlo.

Waxaa laga yaabaa in qofka agtaada fadhiya uu xambaarsan yahay sheeko aanad waligaa maqal.

Waxaa laga yaabaa in qofka aad maalin kasta la qososhid uu leeyahay habeenno uu keligiis la murugoodo.

Waxaa laga yaabaa in adiguna aad tahay qofkaas.

Noloshu mar walba ma ina siiso erayo aynu ku sharaxno waxa ina haya.

Mararka qaar qalbigu wuu daalaa ka hor inta aan afku garan waxa uu sheegi lahaa.

Laakiin aamusnaantaadu ma aha inay noqoto meel aad ku lunto.

Waxaad xaq u leedahay inaad tartiib u hadasho.

Waxaad xaq u leedahay inaad tiraahdo: “Weli ma garanayo sida aan dareemayo.”

Waxaad xaq u leedahay inaad codsato waqti.

Waxaad xaq u leedahay inaad caawimaad raadsato.

Qalbiga aamusan mar walba ma aha qalbi aan waxba dareemayn. Mararka qaar waa qalbi ay erayadu ka yaraadeen, halka dareenku aad ugu batay.

Haddii aad qalbigaas sidato, ha ku khasbin inuu hal maalin ku bogsado.

U oggolow inuu si tartiib ah u fahmo waxa ku dhacay.

U oggolow inuu ka nasto culayska aanu qaadi karin.

U oggolow inuu barto in hadalku aanu mar walba ahayn daciifnimo.

Waxaa laga yaabaa in maalinta aad qof ku kalsoon tahay ku tiraahdo “Ma fiicni” ay noqoto maalintii ugu horraysay ee aad naftaada u oggolaatay inaanay wax kasta keligeed xambaarin.

Taasi ma aha dhammaadka murugada.

Laakiin waxay noqon kartaa bilowga waddo aad ku hesho nafis.

Waayo qalbigaagu ma aha meel murugo keliya lagu kaydiyo.

Waa meel mudan nabad, daryeel iyo rajo.

Mararka qaar waxa qalbiga aamusan ugu baahan yahay ma aha qof ku khasba inuu hadlo, ee waa qof uu agtiisa ku dareemo in hadalkiisu ammaan yahay.

— Mustafe Mohamed Obeyd