QOFKA KUU JOOGA XILLIGA ADAG

MARKA NOLOSHU WEJIGEEDA KALE KU TUSTO

Waxaa jira maalmo aad dareento in wax walba si wanaagsan u socdaan.

Waxaad leedahay qorshayaal, rajooyin iyo dad aad la wadaagto farxaddaada. Waxaad subaxdii kacdaa adigoo og waxa aad qabanayso, habeenkiina waxaad seexataa adigoo ka fikiraya maalinta xigta.

Laakiin noloshu mar kasta sidaas ma aha.

Waxaa iman kara maalin aad hesho war aanad filayn.

Waxaa laga yaabaa inaad shaqo weydo.

Waxaa laga yaabaa in qof qoyskaaga ka mid ahi xanuunsado.

Waxaa laga yaabaa in qorshe aad muddo dheer ku dadaalaysay uu burburo.

Ama waxaa laga yaabaa inaad la kulanto murugo aanad si fudud dadka ugu sharxi karin.

Markaas ayay waxyaabo badan is beddeli karaan.

Waxaad dib u qiimayn kartaa qorshayaashaada.

Waxaad ogaan kartaa in awooddaadu leedahay xuduud.

Waxaad sidoo kale si ka duwan u arki kartaa xiriirrada aad dadka la leedahay.

Dadka qaarkood waxay kuu muujiyaan taageero aanad filayn.

Qaar waxay isku dayaan inay ku caawiyaan, laakiin ma garanayaan sida.

Qaarna waxaa laga yaabaa inay kaa fogaadaan.

Hase yeeshee, ma aha in hal dhacdo oo adag lagu xukumo qof kasta.

Waxa muhiimka ahi waa in la fahmo sida dadku u dhaqmaan, waxa ay awoodaan iyo waxa ay si daacad ah kuugu sheegaan.

Qofka ku garab istaaga xilliga adag ma aha inuu dhibaatadaada oo dhan xalliyo. Mararka qaar waxa ugu qiimaha badan waa inuu kuu muujiyo inaadan culayskaas keligaaga qaadin.

KURSIGII MARANAA

Nin dhalinyaro ah ayaa muddo toddobaadyo ah ku jiray xaalad adag.

Shaqadii uu ku tiirsanaa ayuu waayay, lacagtii uu kaydsadayna waxay ku baxaysay kharashaadka maalinlaha ah.

Markii hore wuxuu isku dayay inuu arrinta dadka ka qariyo.

Wuxuu ka baqayay su'aalaha.

Wuxuu ka baqayay in lagu yiraahdo wuu ku guuldarraystay.

Wuxuu ka baqayay in dadkii hore u qadarin jiray ay hadda si ka duwan u arkaan.

Maalin ayuu saaxiibkiis la ballamay.

Waxay ku kulmi jireen maqaaxi yar oo xaafadda ku taallay.

Markii uu yimid, wuxuu fadhiistay kursigii uu caadi ahaan fariisan jiray. Kursigii ka soo horjeedayna wuu bannaanaa.

Wuxuu eegay saacadda.

Dhowr daqiiqo ayaa dhaaftay.

Dabadeed telefoonkiisii ayaa soo dhacay.

Saaxiibkiis ayaa yiri:

“Waan soo daahay. Hooyaday ayaan isbitaalka u geeyay. Waan ka xumahay inaanan hore kuu soo sheegin.”

Ninkii ayaa cabbaar aamusan.

Wuxuu markii hore u qaatay in saaxiibkiis uu iska indho tiray.

Laakiin hadda wuxuu ogaaday inuu isaguna wajahayo xaalad adag.

Waxay ku heshiiyeen inay maalin kale kulmaan.

Maalintii xigtay, saaxiibkii ayaa soo wacay.

Markan ma uusan weydiin sababta uu shaqada u waayay.

Ma uusan siin hadal dheer oo ku saabsan guusha.

Wuxuu weydiiyay:

“Sidee tahay? Maxaa hadda kuugu culus?”

Ninkii ayaa markii ugu horreysay si cad uga hadlay cabsidiisa.

Wuxuu sheegay inuu ka walwalsan yahay kirada guriga.

Wuxuu sheegay inuu dareemayo ceeb.

Wuxuu sheegay inuu habeenkii ku adkaado hurdadu.

Saaxiibkii wuu dhegaystay.

Dabadeed wuxuu yiri:

“Lacag badan kuma caawin karo, laakiin waxaan kaa caawin karaa inaad dib u eegto codsiyada shaqada. Waxaan sidoo kale garanayaa qof laga yaabo inuu fursad shaqo og yahay.”

Waxay wada fadhiisteen saacad.

Waxay hagaajiyeen taariikh-nololeedkiisii shaqo.

Waxay diyaariyeen dhowr codsi.

Dhibaatadii isla markiiba ma dhammaan.

Shaqo cusubna maalintaas ma helin.

Laakiin wuxuu guriga ku noqday isagoo dareemaya in xaaladdiisa si dhab ah loo dhegaystay.

Saaxiibkiis ma ahayn qof awood u leh inuu wax walba hagaajiyo.

Wuxuu ahaa qof garanayay waxa uu awoodi karo, taasna si daacad ah u sameeyay.

TAAGEERADU MAR KASTA ISKU MID MA AHA

Marka aan ka fikirno qof na garab istaaga, waxaa laga yaabaa inaan maskaxda ku sawirno qof mar kasta nala jooga.

Qof telefoonka naga qabta saacad kasta.

Qof lacag na siiya marka aan u baahanno.

Qof xal u hela dhibaato kasta.

Laakiin taageerada dhabta ahi mar kasta sidaas uma muuqato.

Dadku waxay leeyihiin shaqo, qoys, caafimaad iyo masuuliyado kale.

Qof ayaa ku jecel, laakiin waxaa laga yaabaa inuusan awoodin inuu safar dheer kuu yimaado.

Qof ayaa ku qadariya, laakiin waxaa laga yaabaa inuu isaguna dhaqaale ahaan ku jiro xaalad adag.

Qof ayaa doonaya inuu ku dhegaysto, laakiin waqtigaas waxaa laga yaabaa inuu la tacaalayo murugo u gaar ah.

Taasi macnaheedu ma aha in baahidaadu aanay muhiim ahayn.

Waxay ka dhigan tahay in xiriirrada wanaagsan ay sidoo kale u baahan yihiin in la fahmo xuduudaha awoodda dadka.

Waxaa jira farqi u dhexeeya qof aan awoodin inuu ku caawiyo iyo qof si ula kac ah kuu bahdilaya marka aad caawimaad weydiisato.

Waxaa jira farqi u dhexeeya qof si daacad ah kuu sheegaya inuusan hadda diyaar ahayn iyo qof ballanqaadyo badan sameeya, balse mar kasta kaa taga adigoon wax war ah hayn.

Daacadnimadu waa qayb ka mid ah taageerada.

Mararka qaar hadalka ah “ma awoodo inaan tan kuu qabto, laakiin waan ku dhegaysan karaa” ayaa ka qiimo badan ballanqaad weyn oo aan la fulin.

QOFKA KU DHEGAYSTA ADIGOON IS DIFAACAYN

Waxaa jira waqtiyo qofku aanu u baahnayn talo degdeg ah.

Wuxuu u baahan yahay inuu hadlo.

Wuxuu u baahan yahay inuu dareenkiisa kala saaro.

Wuxuu u baahan yahay qof aan hadalkiisa ka dhigin dood ku saabsan cidda khaldan.

Bal qiyaas qof murugaysan oo leh:

“Maanta aad ayaan u daallanaa.”

Haddii jawaabtu noqoto:

“Dad baa kaa dhib badan,”

waxaa laga yaabaa inuu qofkaasi dareemo inaan la dhegaysan.

Haddii lagu yiraahdo:

“Waa inaad xooggaaga muujisaa,”

waxaa laga yaabaa inuu dareemo in daalkiisa loo arko ceeb.

Laakiin haddii la weydiiyo:

“Maxaa maanta kuugu adkaa?”

waxaa furmi kara wada hadal ka duwan.

Dhegaysigu ma aha inaad qofka ku raacdo wax kasta oo uu sheego.

Mararka qaar waxaa muhiim ah inaad si naxariis leh u sheegto xaqiiqo adag.

Mararka qaar qofka murugaysan wuxuu samayn karaa go'aan u baahan in dib loo eego.

Laakiin talada wanaagsan waxay ka bilaabataa fahamka xaaladda, ma aha xukun degdeg ah.

Qofka ku garab istaaga ma aha qof mar kasta kuu sheega waxa aad jeceshahay inaad maqasho. Waa qof isku daya inuu runta kuugu sheego si aan sharaftaada loo dhaawicin.

MARKA CAAWIMAADDU NOQOTO DEYN DAREEN

Waxaa jira caawimaad qofka kor u qaadda.

Waxaa sidoo kale jira caawimaad loo adeegsado in qofka lagu xukumo.

Qof ayaa laga yaabaa inuu ku caawiyo xilli adag, dabadeedna mar kasta ku xusuusiyo wixii uu kuu qabtay.

Wuxuu ku oran karaa:

“Aniga la'aantay waxba ma aad noqoteen.”

Ama:

“Waxaan kuu qabtay wax badan, sidaas darteed waa inaad samaysaa waxa aan doonayo.”

Halkaas waxaa muhiim ah in la kala saaro mahadnaq iyo adeecid khasab ah.

Qofka ku caawiyay wuxuu mudan yahay in wanaaggiisa la qadariyo.

Laakiin caawimaaddu ma siinayso xaq uu ku xukumo noloshaada.

Haddii lacag la amaahday, waxaa muhiim ah in heshiiska deynta la ixtiraamo.

Haddii ballan la galay, waxaa muhiim ah in masuuliyadda la qaado.

Laakiin deyn dhaqaale iyo xukun dareen isku mid ma aha.

Qofka wanaagga kuu sameeyay ma laha xaq uu kugu bahdilo.

Sidoo kale, qofka caawimaad helay waa inuu ka taxaddaraa inuu wanaagga dadka u arko wax mar kasta isaga lagu leeyahay.

Xiriirka caafimaadka qaba wuxuu u baahan yahay qadarin labada dhinac ah.

DADKA KA FOGAADA XILLIGA ADAG

Mararka qaar dhibaatadu waxay ina tustaa in xiriir aan u malaynaynay inuu qoto dheer yahay aanu sidaas ahayn.

Qof ayaa kula joogi jiray marka aad faraxsan tahay.

Wuxuu jeclaa kulammada, sheekooyinka iyo maalmaha fudud.

Laakiin marka ay xaaladdaadu adkaato, wuxuu bilaabaa inuu kaa fogaado.

Waxaa laga yaabaa inuusan farriimahaaga ka jawaabin.

Waxaa laga yaabaa inuu ka cararo wada hadal kasta oo culus.

Waxaa laga yaabaa inuu ku tuso in murugadaadu ku dhibayso.

Dareenkaasi wuu dhaawici karaa.

Laakiin ka hor inta aanad qofka si buuxda u xukumin, waxaa muhiim ah inaad ogaato waxa dhacay haddii ay suurtagal tahay.

Waxaa laga yaabaa inuu isaguna dhibaato ku jiro.

Waxaa laga yaabaa inuusan garanayn sida uu kuula hadlo.

Waxaa laga yaabaa inuu u baahan yahay xuduudo uu awooddiisa ku ilaaliyo.

Waxaa sidoo kale suurtagal ah inuusan diyaar u ahayn xiriirka aad ka filaysay.

Dhammaan sababahaasi isku mid ma aha.

Haddii qofku si joogto ah u muujiyo dayac, bahdil ama danayn la'aan, waxaa laga yaabaa inaad u baahato inaad dib u qiimayso booska uu noloshaada ku leeyahay.

Laakiin haddii qofku hal mar kaa maqnaado, taasi keligeed ma caddaynayso inuusan ku qadarin.

Xiriirrada waxaa fiican in lagu qiimeeyo hab-dhaqanka muddo dheer, halkii lagu xukumi lahaa hal dhacdo.

ADIGUNA QOF MA U JOOGTAY?

Marka aan ka hadlayno dadka nala jooga xilliga adag, waxaa fudud inaan xusuusanno cidda na caawisay iyo cidda naga maqnaatay.

Laakiin waxaa jirta su'aal kale oo mudan in la is weydiiyo:

“Anigu sidee ayaan u dhaqmaa marka qof kale dhibaato ku jiro?”

Ma dhegaystaa marka saaxiibkay murugaysan yahay?

Ma ka fogaadaa qofka markii aanu mar dambe ii noqon karin qof farxad ila wadaaga?

Ma ballanqaadaa wax aanan awoodin?

Ma dadka kale ku dareensiiyaa ceeb marka ay caawimaad weydiistaan?

Ma u oggolaadaa qofka inuu murugaysan yahay isaga oo aan khasab ku ahayn inuu iga qariyo?

Su'aalahani ma aha kuwo qofka lagu canaananayo.

Waa su'aalo ina caawin kara inaan xiriirrada si daacad ah u eegno.

Waxaa laga yaabaa inaan marar hore qof dayacnay annagoo aan ula kac ahayn.

Waxaa laga yaabaa inaan qof ku degdegnay talo, iyadoo uu u baahnaa dhegaysi.

Waxaa laga yaabaa inaan ballanqaadnay wax aanan fulin karin.

Haddii aan ogaanno khalad, waxaan isku dayi karnaa inaan saxno.

Waxaa laga yaabaa inaan raalli-gelin bixinno.

Waxaa laga yaabaa inaan qof weydiinno waxa uu u baahan yahay.

Waxaa laga yaabaa inaan si cad u sheegno waxa aan awoodno.

Taageeradu ma aha wax aan dadka kale ka sugno oo keliya.

Waa sidoo kale masuuliyad aan annagu ka qayb qaadan karno.

MARKA AAD CAAWIMAAD U BAAHAN TAHAY

Waxaa jira dad ku adag inay caawimaad weydiistaan.

Waxay ka baqaan inay dadka culays ku noqdaan.

Waxay ka baqaan in lagu yaso.

Waxay aaminsan yihiin in qofka xooggan uu wax kasta keligiis xalliyo.

Laakiin qof kastaa wuxuu leeyahay xuduudo.

Waxaa jira dhibaatooyin aan hal qof keligiis xallin karin.

Waxaa jira xaalado u baahan aqoon, taageero ama adeegyo gaar ah.

Haddii aad shaqo raadineyso, waxaa laga yaabaa inaad u baahan tahay qof kaa caawiya diyaarinta codsiga.

Haddii aad dhaqaale ahaan ku jirto xaalad adag, waxaa laga yaabaa inaad u baahan tahay qorshe iyo talo ku habboon.

Haddii aad la kulanto murugo culus oo noloshaada maalinlaha ah saamaynaysa, waxaa laga yaabaa inaad u baahan tahay taageero nafsiyeed.

Haddii aad ku jirto xaalad aan ammaan ahayn, waxaa muhiim ah inaad raadiso caawimaad badbaado leh.

Caawimaad weydiisashadu ma aha ceeb.

Laakiin sidoo kale waxaa muhiim ah inaad si cad u sheegto waxa aad u baahan tahay.

Mararka qaar dadka ku jecel ma garanayaan sida ay kuu caawin karaan.

Hadalka ah “waxaan u baahanahay qof i dhegaysta” wuxuu ka waxtar badnaan karaa inaad sugto inay baahidaada qiyaasaan.

WANAAGGA AAN LA ILLOOBIN

Waxaa jira dad noloshaada ku soo mara oo aan wax weyn kuu qaban, laakiin kuu sameeya wax aad muddo xusuusato.

Qof ayaa ku soo waca maalin aad cidlo dareemaysay.

Qof ayaa kula fadhiya adigoo sugaya war muhiim ah.

Qof ayaa kuu sharxa arrin aad fahmi weyday, isaga oo aan ku ceebayn.

Qof ayaa kuu soo dira fursad shaqo oo uu arkay.

Qof ayaa kuu sheega inuusan xalka garanayn, laakiin uu diyaar u yahay inuu kula fikiro.

Waxyaabahaasi mar kasta ma noqdaan sheekooyin waaweyn.

Laakiin waxay qofka xusuusin karaan in wanaaggu ku jiro ficillo yaryar.

Waxaa laga yaabaa inaad sannado ka dib illoowdo hadalladii maalintaas la yiri.

Laakiin waxaad xusuusan kartaa dareenkii ahaa in qofku ku dhegaystay.

Waxaad xusuusan kartaa sida laguula dhaqmay markii aad awood yarayd.

Waxaad xusuusan kartaa in aan lagugu qoslin markii aad khalad samaysay.

Waxaad xusuusan kartaa qof kuu sheegay:

“Ma aqaan sida aan wax walba kuugu hagaajin karo, laakiin aan eegno waxa aan hadda qaban karno.”

Wanaaggaas waa mudan yahay in la qadariyo.

Haddii aad fursad u hesho, u mahadceli dadka kuu sameeyay.

Laakiin ha u qaadan in mahadnaqu kaa dalbanayo inaad iska indho tirto xuduudahaaga.

Qadarin iyo xorriyad way wada jiri karaan.

QOFKA KUU JOOGA XILLIGA ADAG

Akhristaha qaaliga ah,

Marka noloshu kugu adkaato, waxaa laga yaabaa inaad ogaato in dadka aad taqaan aanay isku awood iyo isku diyaar ahaansho ahayn.

Qaar waxay ku siin karaan waqti.

Qaar waxay ku siin karaan talo.

Qaar waxay ku caawin karaan hawl gaar ah.

Qaar waxay kuu sheegi karaan inaysan awoodin inay ku caawiyaan.

Qaarna waxaa laga yaabaa inaad ka barato in xiriirkiinnu aanu ahayn sidii aad u malaynaysay.

Waxaas oo dhan waxay u baahan yihiin in si caddaalad leh loo qiimeeyo.

Ha ka filan qof kasta inuu xalliyo dhibaatadaada.

Laakiin sidoo kale ha yaraysan qiimaha qofka si daacad ah kuu garab istaaga.

Ha u qaadan taageerada dadka wax aad mar kasta xaq ugu leedahay adigoon mahadnaq muujin.

Laakiin sidoo kale ha u oggolaan in caawimaad lagugu xukumo.

Baro inaad sheegto waxa aad u baahan tahay.

Baro inaad aqbasho in dadka kale ay leeyihiin xuduudo.

Baro inaad kala saarto ballanqaad iyo ficil.

Baro inaad qadarin u muujiso qofka waqtigiisa, aqoontiisa ama awooddiisa kula wadaaga.

Adiguna ku dadaal inaad dadka kale u noqoto qof daacad ah.

Haddii aad caawin karto, caawi.

Haddii aanad awoodin, si xushmad leh u sheeg.

Haddii aad ballanqaaddo, ku dadaal inaad fuliso.

Haddii aad khalad samayso, qiro.

Qofka kuu jooga xilliga adag ma aha qofka kaa qaada dhammaan culayska nolosha. Waa qofka aan dhibaatadaada u adeegsan inuu ku yaso, ee isku daya inuu ku garab istaago inta uu si dhab ah u awoodo.

Waxaa laga yaabaa inuusan kuu keenin jawaab kasta.

Waxaa laga yaabaa inuusan kaa ilaalin karin murugo kasta.

Waxaa laga yaabaa inuusan mar kasta agtaada joogin.

Laakiin haddii uu kuula dhaqmo daacadnimo, naxariis iyo ixtiraam, taageeradiisu waxay yeelan kartaa qiimo weyn.

Marka aad dadkaas hesho, qadari.

Marka aad adiguna fursad u hesho inaad qof garab istaagto, ha fududaysan.

Waayo, nolosha adag mar kasta kuma fududaato erayo waaweyn.

Mararka qaar waxay ku fududaataa qof si deggan kuu weydiiya:

“Maxaan maanta kaa caawin karaa?”